تبلیغات
برگزیده های وب - شب قدر از نگاه علامه طباطبایی(ره)
نویسنده :عباس جندقیان
تاریخ: 28 مرداد 90 ساعت 22 و 49 دقیقه و 18 ثانیه
گروه فرهنگی مشرق - آنچه پیش روی دارید بحثی پیرامون شب قدر براساس نظرات مرحوم علامه طباطبایی(ره) در تفسیر شریف المیزان است كه در سوره «قدر» و «دخان» مطرح شده امید كه راهنمای خوبی برای معرفی این شب باشد.
 
شب قدر یعنی چه؟
مراد از قدر، تقدیر و اندازه گیری است و شب قدر شب اندازه گیری است و خداوند متعال در این شب حوادث یك سال را تقدیر می كند و زندگی، مرگ، رزق، سعادت و شقاوت انسان ها و اموری از این قبیل را در این شب مقدر می گرداند.

شب قدر كدام شب است؟
در قرآن كریم آیه ای كه به صراحت بیان كند شب قدر چه شبی است دیده نمی شود. ولی از جمع بندی چند آیه از قرآن كریم می توان فهمید كه شب قدر یكی از شب های ماه مبارك رمضان است.
 قرآن كریم از یك سو می فرماید: «انا انزلناه فی لیله المباركه». این آیه گویای این مطلب است كه قرآن یكپارچه در یك شب مبارك نازل شده است و از سوی دیگر می فرماید: «شهر رمضان الذی انزل فیه القرآن» و گویای این است كه تمام قرآن در ماه رمضان نازل شده است و در سوره قدر می فرماید: «انا انزلناه فی لیله القدر» از مجموع این آیات استفاده می شود كه قرآن كریم در یك شب مبارك در ماه رمضان كه همان شب قدر است نازل شده است. پس شب قدر در ماه رمضان است. اما اینكه كدام یك از شب های ماه رمضان شب قدر است، در قرآن كریم چیزی بر آن دلالت ندارد و تنها از راه اخبار می توان آن شب را معین كرد.
 
در بعضی از روایات منقول از ائمه اطهار(ع) شب قدر مردد بین نوزدهم و بیست و یكم و بیست و سوم ماه رمضان است و در برخی دیگر از آنها مردد بین شب بیست و یكم و بیست و سوم و در روایات دیگری متعین در شب بیست و سوم است و عدم تعین یك شب به جهت تعظیم امر شب قدر بوده تا بندگان خدا با گناهان خود به آن اهانت نكنند.
پس از دیدگاه روایات ائمه اهل بیت(ع) شب قدر از شب های ماه رمضان و یكی از سه شب نوزدهم، بیست و یكم و بیست و سوم است. اما روایات منقول از طرق اهل سنت به طور عجیبی با هم اختلاف داشته و قابل جمع نیستند ولی معروف بین اهل سنت این است كه شب بیست و هفتم ماه رمضان، شب قدر است و در آن شب قرآن نازل شده است.

تكرار شب قدر در هر سال
شب قدر منحصر در شب نزول قرآن و سالی كه قرآن در آن نازل شد نیست بلكه با تكرار سال ها، آن شب نیز تكرار می شود. یعنی در هر ماه رمضان شب قدری است كه در آن شب امور سال آینده تقدیر می شود.
دلیل بر این امر این است كه:
اولا: نزول قرآن به طور یكپارچه در یكی از شب های قدر چهارده قرن گذشته ممكن است ولی تعیین حوادث تمامی قرون گذشته و آینده در آن شب بی معنی است.
ثانیا: كلمه «یفرق» در آیه شریفه «فیها یفرق كل امر حكیم» در سوره دخان به خاطر مضارع بودنش، استمرار را می رساند و نیز كلمه «تنزل» در آیه كریمه «تنزل الملائكه و الروح فیها باذن ربهم من كل امر» به دلیل مضارع بودنش دلالت بر استمرار دارد.
ثالثا: از ظاهر جمله «شهر رمضان الذی انزل فیه القرآن» چنین برمی آید كه مادامی كه ماه رمضان تكرار می شود آن شب نیز تكرار می شود. پس شب قدر منحصر در یك شب نیست بلكه در هر سال در ماه رمضان تكرار می شود.
در این خصوص در تفسیر برهان از شیخ طوسی از ابوذر روایت شده كه گفت: به رسول خدا(ص) عرض كردم یا رسول الله(ص) آیا شب قدر شبی است كه در عهد انبیا بوده و امر به آنان نازل می شده و چون از دنیا می رفتند نزول امر در آن شب تعطیل می شده است؟ فرمود: «نه بلكه شب قدر تا قیامت هست.»

عظمت شب قدر
در سوره قدر می خوانیم: «انا انزلناه فی لیله القدر و ما ادرئك ما لیله القدر لیله القدر خیر من الف شهر» خداوند متعال برای بیان عظمت شب قدر با این كه ممكن بود بفرماید: «و ما ادرئك ماهی هی خیر من الف شهر» یعنی با اینكه می توانست در آیه دوم و سوم به جای كلمه «لیله القدر» ضمیر بیاورد، خود كلمه را آورد تا بر عظمت این شب دلالت كند و با آیه «لیله القدر خیر من الف شهر» عظمت این شب را بیان كرد به این كه این شب از هزار ماه بهتر است. منظور از بهتر بودن این شب از هزار ماه، بهتر بودن از حیث فضیلت عبادت است. چه این كه مناسب با غرض قرآن نیز چنین است. چون همه عنایت قرآن در این است كه مردم را به خدا نزدیك و به وسیله عبادت زنده كند و احیا یا عبادت آن شب از عبادت هزار ماه بهتر است.
از امام صادق(ع) سوال شد: چگونه شب قدر از هزار ماه بهتر است؟(با اینكه در آن هزار ماه در هر دوازده ماهش یك شب قدر است)
حضرت فرمود: «عبادت در شب قدر بهتر است از عبادت در هزار ماهی كه در آن شب قدر نباشد»

وقایع شب قدر


1-نزول قرآن

ظاهر آیه شریفه «انا انزلناه فی لیله القدر» این است كه همه قرآن در شب قدر نازل شده است و چون تعبیر به انزال كرده كه ظهور در یكپارچگی و دفعی بودن دارد نه تنزیل كه ظاهر در نزول تدریجی است.

قرآن كریم به دو گونه نازل شده است:

1-نزول یك باره و در یك شب معین

2-نزول تدریجی در طول بیست و سه سال نبوت پیامبر اكرم(ص)

آیاتی چون «قرانا فرقناه لتقراه علی الناس علی مكث و نزلناه تنزیلا» نزول تدریجی قرآن را بیان می كند.

در نزول دفعی (و یكپارچه) قرآن كریم كه مركب از سوره ها و آیات است یك دفعه نازل نشده است بلكه به صورت اجمال همه قرآن نازل شده است چون آیاتی كه درباره وقایع شخصی و حوادث جزیی نازل شده ارتباط كامل با زمان و مكان و اشخاص و احوال خاصه ای دارد كه درباره آن اشخاص و آن احوال و در آن زمان و مكان نازل شده و معلوم است كه چنین آیاتی درست درنمی آید مگر اینكه زمان و مكانش و واقعه ای كه درباره اش نازل شده رخ دهد به طوری كه اگر از آن زمان ها و مكان ها و وقایع خاصه صرف نظر شود و فرض شود كه قرآن یكباره نازل شده، قهرا موارد آن آیات حذف می شود و دیگر بر آنها تطبیق نمی كنند، پس قرآن به همین هیئت كه هست دوبار نازل نشده بلكه بین دو نزول قرآن فرق است و فرق آن در اجمال و تفصیل است. همان اجمال و تفصیلی كه در آیه شریفه «كتاب احكمت آیاته ثم فصلت من لدن حكیم خبیر» به آن اشاره شده است و در شب قدر قرآن كریم به صورت اجمال و یكپارچه بر پیامبر اكرم(ص) نازل شد و در طول بیست و سه سال به تفصیل و به تدریج و آیه به آیه نازل گردید.

2-تقدیر امور

خداوند متعال در شب قدر حوادث یك سال آینده را از قبیل مرگ و زندگی، وسعت یا تنگی روزی، سعادت و شقاوت، خیر و شر، طاعت و معصیت و... تقدیر می كند.

در آیه شریفه «انا انزلناه فی لیله القدر» كلمه «قدر» دلالت بر تقدیر و اندازه گیری دارد و آیه شریفه «فیها یفرق كل امر حكیم» كه در وصف شب قدر نازل شده است بر تقدیر دلالت می كند. چون كلمه «فرق» به معنای جداسازی و مشخص كردن دو چیز از یكدیگر است و فرق هر امر حكیم جز این معنا ندارد كه آن امر و آن واقعه ای كه باید رخ دهد را با تقدیر و اندازه گیری مشخص سازند. امور به حسب قضای الهی دارای دو مرحله اند، یكی اجمال و ابهام و دیگری تفصیل و شب قدر به طوری كه از آیه «فیها یفرق كل امر حكیم» برمی آید شبی است كه امور از مرحله اجمال و ابهام به مرحله فرق و تفصیل بیرون می آیند.

3-نزول ملائكه و روح

براساس آیه شریفه «تنزل الملائكه و الروح فیها باذن ربهم من كل امر» ملائكه و روح در این شب به اذن پروردگارشان نازل می شوند. مراد از روح آن روحی است كه از عالم امر است و خدای متعال درباره اش فرموده است: «قل الروح من امر ربی» در این كه مراد از امر چیست؟ بحث های مفصلی در تفسیر شریف المیزان آمده است كه به جهت اختصار مبحث به دو روایت در مورد نزول ملائكه و اینكه روح چیست بسنده می شود.

الف: پیامبر اكرم(ص) فرمود: وقتی شب قدر می شود ملائكه ای كه ساكن در «سدره المنتهی» هستند و جبرئیل یكی از ایشان است نازل می شوند در حالی كه جبرئیل به اتفاق سایرین پرچم هایی را به همراه دارند.

یك پرچم بالای قبر من و یكی بر بالای بیت المقدس و پرچمی در مسجدالحرام و پرچمی بر طور سینا نصب می كنند و هیچ مومن و مومنه ای در این نقاط نمی ماند مگر آنكه جبرئیل به او سلام می كند، مگر كسی كه دائم الخمر و یا معتاد به خوردن گوشت خوك و یا زعفران مالیدن به بدن خود باشد.

ب: از امام صادق(ع) در مورد روح سوال شد. حضرت فرمودند: روح از جبرئیل بزرگتر است و جبرئیل از سنخ ملائكه است و روح از آن سنخ نیست. مگر نمی بینی خدای تعالی فرموده: «تنزل الملائكه و الروح» پس معلوم می شود روح غیر از ملائكه است.

4- سلام و امنیت

قرآن كریم در بیان این ویژگی شب قدر می فرماید: «سلام هی حتی مطلع الفجر» كلمه سلام و سلامت به معنای عاری بودن از آفات ظاهری و باطنی است و جمله «سلام هی» اشاره به این مطلب دارد كه عنایت الهی تعلق گرفته است به این كه رحمتش شامل همه آن بندگان شود كه به سوی او روی می آورند و نیز به اینكه درخصوص شب قدر باب عذابش بسته باشد. به این معنا این است كه در این شب كید شیطان ها هم موثر واقع نشود چنانكه در بعضی از روایات نیز به این معنا اشاره شده است.

البته بعضی از مفسرین گفته اند: مراد از كلمه «سلام» این است كه در شب قدر ملائكه از هر مومن مشغول به عبادت بگذرند، سلام می دهند.مهمترین مناسبت ماه مبارك رمضان، شب قدر است كه هماره مورد توجه مومنین بوده و خواهد بود.
موضوع: مذهبی، فرهنگی،

جستجو در وبلاگ
درباره من
لینک های مفید
فروشگاه مجله و کتاب الکترونیکی کیوسک 724
گالری والپیپر و عکس پس زمینه والپیپرهای ایرانی
قالب های حرفه ای وبلاگ
مجله تفریحی سرگرمی جزیره نشین
ابزارک های وبلاگ
قالب وبلاگ

  • کل بازدید:
  • بازدید امروز :
  • یازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل مطالب :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :